Te Ārai i te Mate Pukupuku Pūkahukahu

I te rā whakanui i te Rā o te Mate Pukupuku Pūkahukahu o te Ao (1 o Ākuhata), me titiro tātou ki te ārai i te mate pukupuku pūkahukahu.

Mā te karo i ngā āhuatanga mōrearea me te whakanui ake i ngā āhuatanga tiaki ka āwhina pea ki te ārai i te mate pukupuku pūkahukahu.

Mā te karo i ngā āhuatanga mōrearea o te mate pukupuku ka āwhina pea ki te ārai i ētahi mate pukupuku. Ko ngā āhuatanga mōrearea ko te momi hikareti, te taumaha rawa, me te kore e nui te whakakori tinana. Mā te whakanui ake i ngā āhuatanga tiaki pērā i te whakamutu momi hikareti me te whakakori tinana ka āwhina pea ki te ārai i ētahi mate pukupuku. Kōrero ki tō tākuta, ki tētahi atu tohunga hauora rānei mō te whakaiti i tō mōrearea ki te mate pukupuku.

Ko ngā mea e whai ake nei ko ngā āhuatanga mōrearea mō te mate pukupuku pūkahukahu:

1. Te hikareti, te hikā, me te paipa

Ko te momi hikareti te tino take mōrearea mō te mate pukupuku pūkahukahu. Ka whakanui ake te morearea o te mate pukupuku pūkahukahu i te hikareti, te hikā, me te momi paipa. E 9 i roto i te 10 ngā mate pukupuku pūkahukahu e pāngia ana e te momi hikareti, ā, e 8 i roto i te 10 ngā mate pukupuku pūkahukahu i roto i ngā wāhine.

Kua whakaatuhia e ngā rangahau kāore te momi hikareti iti te tā, iti rānei te nikotīni e whakaiti i te mōrearea o te mate pukupuku pūkahukahu.

E whakaatu ana hoki ngā rangahau ka piki ake te mōrearea o te mate pukupuku pūkahukahu mai i te momi hikareti me te maha o ngā hikareti e momihia ana i ia rā me te maha o ngā tau e momihia ana. E 20 ngā wā ka nui ake te mōrearea o te hunga momi hikareti ki te mate pukupuku pūkahukahu i te hunga kāore e momi hikareti.

2. Auahi tuarua

He take mōrearea anō hoki te pānga ki te auahi tupeka tuarua mō te mate pukupuku pūkahukahu. Ko te auahi tupeka tuarua ko te auahi e puta mai ana i te hikareti e mura ana, i tētahi atu hua tupeka rānei, e pupū ake ana rānei e ngā kaipaipa. Ko te hunga e hongi ana i te auahi tupeka tuarua ka pāngia e ngā mate pukupuku rite tonu ki ngā kaipaipa, ahakoa he iti iho. Ko te hongi i te auahi tupeka tuarua ka kiia he auahi koretake, he auahi kore mahi rānei.

3. Hītori whānau

He take mōrearea te mate pukupuku pūkahukahu i roto i te whānau mēnā he whanaunga tō rātou kua pāngia e te mate pukupuku pūkahukahu. Tērā pea e rua te nui ake o te tūponotanga o te mate pukupuku pūkahukahu ki te hunga kāore he whanaunga i pāngia e te mate pukupuku pūkahukahu. Nā te mea ka horapa te momi hikareti i roto i ngā whānau, ā, ka pāngia ngā mema o te whānau e te auahi tuarua, he uaua ki te mōhio mēnā ko te nui ake o te mōrearea o te mate pukupuku pūkahukahu nā te hītori whānau o te mate pukupuku pūkahukahu, nā te pānga rānei ki te auahi hikareti.

4. Te mate HIV

Ko te pangia e te huaketo ārai mate tangata (HIV), te take o te mate ārai mate kua whiwhihia (AIDS), e hono ana ki te nui ake o te mōrearea ki te mate pukupuku pūkahukahu. Ko te hunga kua pangia e te HIV, tera pea e rua ngā wā ka nui ake te mōrearea ki te mate pukupuku pūkahukahu i te hunga kāore i pangia. I te mea he nui ake te auau momi hikareti i roto i te hunga kua pangia e te HIV i te hunga kāore i pangia, kāore i te mārama mena ko te pikinga o te mōrearea ki te mate pukupuku pūkahukahu nā te mate HIV, nā te pānga rānei ki te paowa hikareti.

5. Ngā āhuatanga mōrearea taiao

• Te pānga ki te irahiko: Ko te pānga ki te irahiko he take mōrearea mō te mate pukupuku pūkahukahu. Ko te irahiko poma atomika, te rongoā irahiko, ngā whakamātautau whakaahua, me te radon ngā pūtake o te pānga ki te irahiko:
• Te irahiko o te poma atomika: Mā te pānga o te irahiko i muri i te pahūtanga o te poma atomika ka nui ake te mōrearea o te mate pukupuku o te pūkahukahu.
• Whakaora irahiko: Ka taea te whakamahi i te rongoā irahiko ki te uma hei rongoā i ētahi mate pukupuku, tae atu ki te mate pukupuku ū me te lymphoma Hodgkin. Ka whakamahia e te rongoā irahiko ngā hihi-X, ngā hihi gamma, ētahi atu momo irahiko rānei ka piki ake te mōrearea o te mate pukupuku pūkahukahu. Ko te teitei ake o te horopeta o te irahiko i whiwhihia, ko te teitei ake o te mōrearea. He teitei ake te mōrearea o te mate pukupuku pūkahukahu i muri i te rongoā irahiko i roto i ngā tūroro e momi hikareti ana i ngā tūroro kāore e momi hikareti ana.
• Ngā whakamātautau whakaahua: Mā ngā whakamātautau whakaahua, pērā i ngā karapa CT, ka pāngia ngā tūroro e te irahiko. Mā ngā karapa CT porowhita iti ka pāngia ngā tūroro e te irahiko iti atu i ngā karapa CT horopeta teitei ake. I roto i te tirotiro mate pukupuku pūkahukahu, ka taea e te whakamahinga o ngā karapa CT porowhita iti te whakaiti i ngā pānga kino o te irahiko.
• Radon: He hau irahiko te Radon e puta mai ana i te pakaru o te uranium i roto i ngā toka me te oneone. Ka mimiti ake i roto i te whenua, ka turuturu ki te rangi, ki te puna wai rānei. Ka taea e te Radon te tomo ki ngā whare mā roto i ngā kapiti o ngā papa, ngā pakitara, te turanga rānei, ā, ka piki haere ngā taumata o te radon i roto i te wā.

E whakaatu ana ngā rangahau ko te nui o te hau radon i roto i te kāinga, i te wāhi mahi rānei, ka piki ake te maha o ngā kēhi hou o te mate pukupuku pūkahukahu me te maha o ngā mate i puta mai i te mate pukupuku pūkahukahu. He nui ake te mōrearea o te mate pukupuku pūkahukahu i roto i ngā kaipaipa e pāngia ana e te radon i ērā o te hunga kāore e kaipaipa ana e pāngia ana e te radon. Mō te hunga kāore anō kia kaipaipa, tata ki te 26% o ngā mate i puta mai i te mate pukupuku pūkahukahu kua honoa ki te pāngia ki te radon.

6. Te pānga ki te wāhi mahi

E whakaatu ana ngā rangahau mā te pānga ki ngā matū e whai ake nei ka piki ake te mōrearea o te mate pukupuku pūkahukahu:

• Āpihoto.
• Āheniki.
• Konukōmiuma.
• Nikara.
• Pērimu.
• Kāmiuma.
• Te tā me te pungarehu.

Ka pāngia te hunga e pāngia ana e ēnei matū e te mate pukupuku pūkahukahu i te wāhi mahi, ā, kāore anō kia kaipaipa. I te pikinga ake o te pānga ki ēnei matū, ka piki ake anō hoki te mōrearea o te mate pukupuku pūkahukahu. Ka nui ake te mōrearea o te mate pukupuku pūkahukahu i te hunga e pāngia ana, ā, e kaipaipa ana hoki.

• Te parahanga o te hau: E whakaatu ana ngā rangahau ko te noho ki ngā wāhi he nui ake te parahanga o te hau ka nui ake te mōrearea o te mate pukupuku o te pūkahukahu.

7. Ngā tāpiringa beta carotene mō te hunga kaipaipa nui

Mā te tango i ngā tāpiringa beta carotene (pire) ka piki ake te mōrearea o te mate pukupuku pūkahukahu, inā koa mō ngā kaipaipa e momi hikareti ana i te kotahi, neke atu rānei ngā putea i te rā. He nui ake te mōrearea mō ngā kaipaipa e inu ana i te iti rawa i te kotahi inu waipiro i ia rā.

Ko ngā āhuatanga tiaki mō te mate pukupuku pūkahukahu ēnei e whai ake nei:

1. Kāore e momi hikareti

Ko te huarahi pai hei ārai i te mate pukupuku pūkahukahu ko te kore e momi hikareti.

2. Te whakamutu i te momi hikareti

Ka taea e ngā kaipaipa te whakaiti i te mōrearea o te mate pukupuku pūkahukahu mā te whakamutu i te kaipaipa. Mō ngā kaipaipa kua rongoatia mō te mate pukupuku pūkahukahu, ka whakaitihia e te whakamutu i te kaipaipa te mōrearea o ngā mate pukupuku pūkahukahu hou. Nā te tohutohu, te whakamahi i ngā hua whakakapinga nikotīni, me te rongoā ārai pouri kua āwhina i ngā kaipaipa ki te whakamutu mō ake tonu atu.

Mō te tangata kua mutu te momi hikareti, ko te tūponotanga o te ārai i te mate pukupuku pūkahukahu e whakawhirinaki ana ki te maha o ngā tau me te nui o te momi hikareti a te tangata me te roa o te wā mai i tana whakamutu. I muri i te 10 tau o te tangata kua mutu te momi hikareti, ka heke te tūponotanga o te mate pukupuku pūkahukahu mai i te 30% ki te 60%.

Ahakoa ka taea te whakaiti i te mōrearea o te mate pukupuku pūkahukahu mā te whakamutu i te kai paipa mō te wā roa, e kore rawa te mōrearea e rite ki te iti o te mōrearea mō te hunga kāore e kai paipa. Koia te mea nui kia kaua te hunga rangatahi e tīmata ki te kai paipa.

3. Te iti ake o te pānga ki ngā āhuatanga mōrearea o te wāhi mahi

Mā ngā ture e tiaki ana i ngā kaimahi kei pāngia e ngā matū e puta ai te mate pukupuku, pērā i te asbestos, te arsenic, te nickel, me te chromium, ka āwhina pea ki te whakaiti i te tūponotanga o te mate pukupuku pūkahukahu. Mā ngā ture e ārai ana i te momi hikareti i te wāhi mahi ka āwhina i te whakaiti i te tūponotanga o te mate pukupuku pūkahukahu i puta mai i te auahi tuarua.

4. Te iti o te pānga ki te radon

Mā te whakaiti i ngā taumata radon ka whakaiti i te mōrearea o te mate pukupuku pūkahukahu, inā koa i waenga i ngā kaipaipa hikareti. Ka taea te whakaiti i ngā taumata teitei o te radon i roto i ngā kāinga mā te mahi i ngā mahi hei ārai i te turuturu radon, pērā i te hiri i ngā rūma o raro.

Kāore i te mārama mēnā ka whakaitihia e ēnei e whai ake nei te mōrearea o te mate pukupuku pūkahukahu:

1. Kai

E whakaatu ana ētahi rangahau he iti ake te tūponotanga o te mate pukupuku pūkahukahu ki te hunga e kai nui ana i ngā huarākau me ngā huawhenua i te hunga e kai iti ana. Heoi, nā te mea he iti ake te hauora o ngā kai hikareti i te hunga kāore e kai hikareti, he uaua ki te mōhio mēnā ko te hekenga o te tūponotanga nā te kai hauora, nā te kore kai hikareti rānei.

2. Te mahi ā-tinana

E whakaatu ana ētahi rangahau he iti ake te tūponotanga o te hunga e kaha ana ki te mahi tinana ki te pāngia e te mate pukupuku pūkahukahu i te hunga kāore e mahi ana. Heoi, nā te mea he rerekē ngā taumata o te kaha tinana o te hunga kaipaipa i te hunga kāore e kaipaipa, he uaua ki te mōhio mēnā he pānga te kaha tinana ki te tūponotanga o te mate pukupuku pūkahukahu.

Kāore ēnei e whai ake nei e whakaiti i te mōrearea o te mate pukupuku pūkahukahu:

1. Ngā tāpiringa beta carotene mō te hunga kore kaipaipa

E whakaatu ana ngā rangahau mō te hunga kore-paipa kāore te tango i ngā tāpiringa beta carotene e whakaiti i te mōrearea o te mate pukupuku pūkahukahu.

2. Ngā tāpiringa huaora E

E whakaatu ana ngā rangahau kāore te tango i ngā tāpiringa huaora E e pā ki te mōrearea o te mate pukupuku pūkahukahu.

Pūtake:http://www.chinancpcn.org.cn/cancerMedicineClassic/guideDetail?sId=CDR62825&type=1