Ko te "matepukupuku" te "rewera" tino kaha rawa atu i roto i te rongoā hou. Kei te aro nui haere te tangata ki te tirotiro me te ārai i te matepukupuku. Ko ngā "tohu pukupuku," hei taputapu tātaritanga māmā, kua noho hei kaupapa matua. Heoi, ko te whakawhirinaki noa ki ngā tohu pukupuku teitei ka arahi pea ki te whakaaro hē mō te āhua tuturu.
He aha ngā Tohu Pukupuku?
I roto i ngā kupu māmā noa iho, ko ngā tohu pukupuku e pā ana ki ngā momo pūmua, warowaihā, whākōkī, me ngā homoni e hangaia ana i roto i te tinana tangata. Ka taea te whakamahi i ngā tohu pukupuku hei taputapu tirotiro mō te kitenga wawe i te mate pukupuku. Heoi, he iti noa te uara haumanu o tētahi hua tohu pukupuku kotahi kua piki ake. I roto i te mahi haumanu, ka taea e ngā āhuatanga maha pēnei i te mate urutā, te mumura, me te haputanga te whakapiki ake i ngā tohu pukupuku. Hei tāpiri, ko ngā tikanga noho kino pēnei i te momi hikareti, te inu waipiro, me te noho pō roa ka taea hoki te arahi ki te pikinga o ngā tohu pukupuku. Nō reira, he nui ake te aro o ngā tākuta ki te ia o ngā huringa tohu pukupuku i roto i tētahi wā, kaua ki ngā rerekētanga iti i roto i tētahi hua whakamātautau kotahi. Heoi, ki te mea he nui te pikinga o tētahi tohu pukupuku motuhake, pēnei i te CEA, te AFP rānei (ngā tohu pukupuku motuhake mō te mate pukupuku pūkahukahu me te ate), ka eke ki ngā mano, ki ngā tekau mano rānei, me aro atu me te rangahau anō.
Te Hiranga o ngā Tohu Puku i roto i te Tirotiro Mōhiotanga o te Mate Pukupuku
Ehara ngā tohu pukupuku i te taunakitanga whakamutunga mō te tautuhi i te mate pukupuku, engari he mea nui tonu i roto i te tirotiro mate pukupuku i raro i ngā āhuatanga motuhake. He tairongo ētahi tohu pukupuku, pērā i te AFP (alpha-fetoprotein) mō te mate pukupuku ate. I roto i te mahi haumanu, ka taea te whakamahi i te pikinga rerekē o te AFP, me ngā whakamātautau whakaahua me te hītori o te mate ate, hei taunakitanga mō te tautuhi i te mate pukupuku ate. Waihoki, ko ētahi atu tohu pukupuku teitei ka tohu pea i te aroaro o ngā pukupuku i roto i te tangata e whakamatautauria ana.
Heoi, kāore tēnei e kī ana me whakauru ngā whakamātautau tohu pukupuku ki ngā tirotiro mate pukupuku katoa. Ka tūtohu mātoute tirotiro i ngā tohu pukupuku mō te hunga e tino mōrearea ana:
- Ngā tāngata neke atu i te 40 tau te pakeke me te hītori nui o te kaipaipa (te roa o te kaipaipa ka whakareatia ki ngā hikareti i momihia i ia rā > 400).
- Ngā tāngata neke atu i te 40 tau te pakeke e pāngia ana e te waipiro nui, ngā mate ate rānei (pērā i te hepatitis A, B, C, cirrhosis rānei).
- Ngā tāngata neke atu i te 40 tau te pakeke e pangia ana e te mate Helicobacter pylori i roto i te puku, e te gastritis mau tonu rānei.
- Ngā tāngata neke atu i te 40 tau te pakeke, he hītori whānau mō te mate pukupuku (neke atu i te kotahi te whanaunga toto kua tātaritatia he rite te momo mate pukupuku ki a rātou).
Te Tūranga o ngā Tohu Puku i roto i te Maimoatanga Matepukupuku Āwhina
He mea nui te whakamahinga tika o ngā panonitanga o ngā tohu pukupuku kia taea ai e ngā tākuta te whakarerekē i ā rātou rautaki ārai matepukupuku me te whakahaere i te tukanga maimoatanga whānui. Inaa, he rerekē ngā hua whakamātautau tohu pukupuku mō ia tūroro. Tērā pea he tino noa ngā tohu pukupuku o ētahi tūroro, ko ētahi ia he tekau, he rau mano rānei ō rātou taumata. Ko te tikanga tēnei kāore ā mātou paearu paerewa hei ine i ō rātou panonitanga. Nō reira, ko te mārama ki ngā rerekētanga motuhake o ngā tohu pukupuku e pā ana ki ia tūroro te pūtake mō te aromatawai i te haere whakamua o te mate mā roto i ngā tohu pukupuku.
Me whai āhuatanga e rua tētahi pūnaha aromatawai pono:"motuhaketanga"me"Te aro nui":
Ngā āhuatanga motuhake:E pā ana tēnei ki te āhua o ngā huringa o ngā tohu pukupuku e rite ana ki te āhua o te tūroro.
Hei tauira, ki te kitea e tātou kei runga ake te AFP (alpha-fetoprotein, he tohu pukupuku motuhake mō te mate pukupuku ate) o tētahi tūroro he mate pukupuku ate tōna i te awhe noa, ka whakaatu tōna tohu pukupuku i te "motuhaketanga". I tetahi atu taha, ki te nui ake te AFP o tētahi tūroro mate pukupuku pūkahukahu i te awhe noa, ki te teitei ake rānei te AFP o tētahi tangata hauora, kāore tōna pikinga AFP e whakaatu i te motuhaketanga.
Te aro nui:E tohu ana tēnei mēnā ka huri ngā tohu pukupuku o te tūroro i te haere whakamua o te pukupuku.
Hei tauira, i te wā e aroturukihia ana te kaha, ki te kite tātou ka piki ake, ka heke rānei te CEA (carcinoembryonic antigen, he tohu pukupuku motuhake mō te mate pukupuku pūkahukahu ehara i te pūtau iti) o te tūroro mate pukupuku pūkahukahu me ngā panonitanga o te rahi o te pukupuku, ā, ka whai i te ia o te maimoatanga, ka taea e tātou te whakatau i te aro o tā rātou tohu pukupuku.
Kia whakatūria ngā tohu pukupuku pono (me te motuhaketanga me te aro ki te mate), ka taea e ngā tūroro me ngā tākuta te aromatawai taipitopito i te āhua o te tūroro i runga i ngā huringa motuhake o ngā tohu pukupuku. He mea nui tēnei huarahi mā ngā tākuta ki te whakawhanake i ngā mahere maimoatanga tika me te whakarite i ngā maimoatanga whaiaro.
Ka taea hoki e ngā tūroro te whakamahi i ngā huringa hihiri o ā rātou tohu pukupuku hei aromatawai i te ātete o ētahi rongoā, me te karo i te whanaketanga o te mate nā te ātete rongoā. Heoi,He mea nui kia mōhiotia ko te whakamahi i ngā tohu pukupuku hei aromatawai i te āhua o te tūroro he tikanga tāpiri noa iho mā ngā tākuta i roto i tā rātou pakanga ki te mate pukupuku, ā, kaua e kiia he whakakapi mō te paerewa koura o te tiaki whai muri—ngā whakamātautau whakaahua hauora (tae atu ki ngā matawai CT, MRI, PET-CT, me ētahi atu).
Ngā Tohu Puku Noa: He aha ēnei?
AFP (Arepa-fetoporotini):
Ko te Alpha-fetoprotein he glycoprotein e hangaia ana e ngā pūtau take kukune. Ka tohu pea ngā taumata teitei i ngā mate pukupuku pērā i te mate pukupuku ate.
CEA (Carcinoembryonic Antigen):
Ko te nui haere o te antigen carcinoembryonic ka tohu pea i ngā mate pukupuku maha, tae atu ki te mate pukupuku colorectal, te mate pukupuku repeure, te mate pukupuku puku, me te mate pukupuku ū.
CA 199 (Paturopi Warowaihā 199):
Ka kitea whānuitia ngā taumata tiketike o te antigen warowaihā 199 i roto i te mate pukupuku repeure me ētahi atu mate pēnei i te mate pukupuku o te pūhā, te mate pukupuku ate, me te mate pukupuku koroni.
CA 125 (Paturopi Matepukupuku 125):
Ko te antigen matepukupuku 125 te mea matua e whakamahia ana hei taputapu tātaritanga āwhina mō te matepukupuku whatukuhu, ā, ka kitea hoki i roto i te matepukupuku ū, te matepukupuku repeure, me te matepukupuku puku.
TA 153 (Paturopi Puku 153):
He mea noa te kite i ngā taumata teitei o te antigen pukupuku 153 i roto i te mate pukupuku ū, ā, ka kitea anō hoki i roto i te mate pukupuku ovarian, te mate pukupuku repeure, me te mate pukupuku ate.
CA 50 (Paturopi Matepukupuku 50):
Ko te mate pukupuku 50 he tohu pukupuku kore-motuhake e whakamahia ana hei taputapu tātaritanga āwhina mō te mate pukupuku repe taiaki, te mate pukupuku koroni, te mate pukupuku puku, me ētahi atu mate.
CA 242 (Paturopi Warowaihā 242):
Ko te hua pai mō te antigen warowaihā 242 e hono ana ki ngā pukupuku o te ara nakunaku.
β2-Maikorokōpuru:
Ko te β2-microglobulin te mea nui e whakamahia ana hei aroturuki i te mahi a ngā ngongo whatukuhu, ā, ka piki ake pea i roto i ngā tūroro e pāngia ana e te ngoikore o te whatukuhu, te mumura, te pukupuku rānei.
Ferritin toto:
Ka kitea te hekenga o ngā taumata ferritin toto i roto i ngā āhuatanga pēnei i te anemia, ka kitea te pikinga o ngā taumata i roto i ngā mate pēnei i te leukemia, te mate ate, me ngā pukupuku kino.
NSE (Enolase Motuhake ki te Neuron):
Ko te enolase motuhake-neuron he pūmua e kitea nuitia ana i roto i ngā neuron me ngā pūtau neuroendocrine. He tohu pukupuku tairongo mō te mate pukupuku pūkahukahu pūtau iti.
hCG (Human Chorionic Gonadotropin):
Ko te human chorionic gonadotropin he homoni e pā ana ki te hāputanga. Mēnā he nui ake ngā taumata, ka tohu pea tēnei i te hāputanga, tae atu ki ngā mate pēnei i te mate pukupuku o te kaki, te mate pukupuku ovarian, me ngā pukupuku o te testicle.
TNF (Tauwehenga Mate Puku):
Kei roto i te pūmua mate pukupuku te patu i ngā pūtau pukupuku, te whakahaere i te ārai mate, me ngā tauhohenga mumura. Tērā pea ka hono atu ngā taumata kua piki ake ki ngā mate hopuhopu, mate pūnaha ārai mate rānei, ā, ka tohu pea i te mōrearea o te pukupuku.
Wā tuku: Hepetema-01-2023